Stadswachten met een sociëteit foto kolonel Blankenheijm bron:Stadsarchief Rotterdam

Stadswachten met een sociëteit

Veel straatnamen in Crooswijk wijzen op een militaire achtergrond. Maar wat is de oorzaak van die namen? De Crooswijker gaat op zoek naar de geschiedenis van de Rotterdamse schutterij. De schutters waren lieden met een militaire rol in de stad, maar ze gingen gezellig samen zijn bepaald niet uit de weg!

De schutterij kent een lange geschiedenis. Al in de Middeleeuwen bestond er in Rotterdam een St. Jorisgilde, dat was uitgerust met voetbogen en oefende op een plek die zij ‘de doelen’ noemden. In 1557 traden ook de handboogschutters van het St. Sebastiaan Gilde toe tot het St. Joris Gilde. Hun taak werd meer en meer optreden als burgerwacht en zorgen voor de veiligheid in de stad. De schutters werden uitgerust met een ‘snaphaan’ (een soort musket), een sabel en een patroontas. Ze moesten zelf hun kleding kopen, waardoor alleen de wat meer gefortuneerde stadsbewoners tot de schutterij konden toetreden.

Tijdens de Bataafse Republiek, eind 18e eeuw, werd de schutterij hervormd naar Frans model en bestond zij voortaan naar militair voorbeeld uit brigades. Brigades uit Rotterdam werden onder meer ingezet tijdens de Slag bij Waterloo, ironisch genoeg tegen de Franse troepen van Napoleon, en bij de Tiendaagse Veldtocht tijdens de Belgische Opstand in 1830.

Gedurende de 19e eeuw nam de militaire betekenis van de schutterij af, al werd zij soms nog wel ingezet tijdens rellen of havenstakingen in de stad. Kapelmeester Hutschenruijter organiseerde muziekoptredens van de schutterij in de tuin ‘Gezelligheid’ aan de Lange Warande en later in een nieuwe sociëteit in Het Park. De parades van de schutters werden een bekend fenomeen in de stad, zowel tijdens hun marsen naar Het Park als tijdens de exercities op een veld in Crooswijk. Hun militaire betekenis nam af, maar de mannen bleven samen komen. Al was het maar voor de gezelligheid…

De laatste kommandant van de schutterij was generaal-majoor Blankenheijm. In 1904 werd besloten de schutterij, die inmiddels vooral uit oude mannen bestond, af te bouwen en in 1907 was het einde een feit. Het Korps Mariniers nam het Exercitieveld vervolgens over. De schutterij bleef wel bestaan in de naamgeving van meerdere straten in Crooswijk. Het Schuttersveld (dat nog lange tijd officieel Exercitieveld heette), de Schuttersweg, Rakstraat, Schuttersstraat, Exercitiestraat, Exercitiesingel, Vaandrigstraat en Tamboerstraat: allemaal zijn ze vernoemd naar de schutterij of rangen binnen de schutterij. Niet slecht, voor een gezelschap dat tijdens zijn laatste fase vooral een gezelligheidsvereniging was.

door Dik Vuik

foto kolonel Blankenheijm bron:Stadsarchief Rotterdam

Share:
Dik Vuik

| Auteur

Nieuwsbrief

Contact

Captcha
  Mail is not sent.   Your email has been sent.